I. DEEL Van Dieryck Volckertsz. Coornherts WERCKEN.
Dirck Volckertszoon Coornhert 1522-1590
"""Van t'gheloove."""
"""Van t'gheloove."""


VAN T’GHELOOVE.
Wat dat is, oorsaeck, werckinge, middel, eynde, vrucht, ende kracht, etc. klare Beschrijvinghe.


1. T’gelove is of {waerachtich { valsch

{waerachtich {tijtlijck Luc. 8.13. Mat. 13. 5. 6. 7. Mar. 4. 4. 5 6. 7. Heb. 6. 4. 5, 10. 26. 2. Petr. 2. 20. 1. Timo. 4. 1, 1. 19. 20, 5. 8. 12 6. 21. 2. Tim. 2. 18, 3. 8.
{waerachtich {bestendich

{bestendich {Cranck Ro. 14. 1
{bestendich {Sterck Ro. 15. 1
{bestendich {Volkomen Jac. 2. 22.

Van’t ware Gheloove.
2. VVtbeeldinghe.
Is een vastigheydt der dinghen die te hopen zijn, een seker bewijs der dinghen die niet ghesien worden Heb. 11, 1
Beschrijvinghe van’t Gheloove.
Rom. 4, 20, 21
1 Pet. 1. 5. 6. 7. 6. 8. 9
1. Joan. 3. 21. 22. 23
Ephes. 3. 12. 13. 14.15. 16. 17. 18
T’gheloove is een ontwijfelijck betrouwen. Heb. 11, 1 Rom. 4, 20
Op’t woort der waerheyt Mat. 7, 26 Eph. 1, 13 Joan. 3, 33
Waer door de gheloovige kennende zijn (doch niet siende op) eygen swackheyt Rom. 4, 21 Mat. 19, 26
Christum aenneemt Joan: 1, 12 Rom: 5, 17 dat is, sich self verstaet ende Christi voetstappen navolght) Matt: 16. 24, 1, 23, 1 Joan: 4, 4
Om met dien Emanuel (Rom. 8. 31) doort dooden van’t quade Rom: 8. 13, Coloss. 3, 6. 1 Petr. 3, 18.
Wt hate des selfs Rom: 12. 9, Gen. 3, 15 Psalm 118, 114
T’goede levendigh te worden 1 Petr: 3, 18, Ezech. 18, 27
Ende uyt desselfs liefde 1 Corin. 6. 13 Gala. 5, 6
Gode nae synen ghebode te gehoorsamen. 1 Joa: 4, 17, 3. 21. 22. 23, Rom. 13. 8. 10 1 Tim. 6. 13
Hier in der tijdt Luce 1, 75, 1 Petr. 4. 2.

3. De ghedaente des gheloofs.
Abrahams Rom. 4, 16
Der Zielen Eccles: 32, 27
Christi Rom. 3.2
Godes Psalm 32, 4 Marci 11. 22
Onses Heeren Jesu Christi Jac. 2, 1, Phil: 3, 9
Vande uytverkorene Godes Tit. 1. 1
Des Euangeliums Phil. 1. 27
Des Soons Gods Galat: 2, 20
Jesu Apoc: 14, 12
Des Rechtvaerdighen Abac: 2, 4
Des naems Christi Actor 3. 16
Der Heylighen Apoc. 3, 10
Des waerheyts 2 Thess: 2. 13.
Is alder menschen ding niet 2 Thes. 3, 2.
4. Des gheloofs een-aerdigh.
Sekerheyt Rom: 14, 22
De leere des Euangelij Rom: 1. 5, 16. 26, Act. 24. 24, 1 Tim: 4. 6
Ghetrouwigheyt Isai: 11. 5, Tit. 2. 10, Act. 24. 24, 4 Reg: 12. 15
Betrouwen Tobi. 2, 18
Gratie van wonderdaden te doen 1 Cor. 12, 9
Naeckte kennisse Jacob. 2, 19
Belofte of borgh worden. Pro. 11, 15, 1 Tim. 5, 12
Beloften Godes Rom: 3, 3
Openbaringhe vande genade in Christo Gal. 3, 25
Voor d’eerste vaste seg-redenē der Religie Rom 12, 6
Voor d’artikulen des gheloofsHeb. 6, 1
Voor de leere des Euangelij Actor. 6. 5, 14. 27 Gala. 1, 23 1 Tim. 1, 19 Judas 3
Voor de openbaringe der verholentheden des Wets Gal. 3, 23
Voor de ghetrouheyt Gods Rom. 3, 3
Voor de kracht van wonderdaden te doen. 1 Cor. 13, 2
Voor een sekere meyninghe Marci 11, 22
Ick gheloove.
Voor bevelen of te bewaren geven Gen. 39, 4 Levit. 5, 2 Rom. 3, 2
6. Deelen des gheloofs.
Te gelooven {
1. God. Een vergelder te zijn den genen die hem soecken. Heb. 11. 6 Dat Jesus is Christus 1 Joan. 1, 5
2. Gode. Abraham heeft Gode gelooft Gen. 15, 6 Ro 4, 17 Gal. 3, 6 Judic 14, 6 Vrouwe gelooft my. Johan. 4, 21 Act. 27, 25
3. In God. Geloofdy in God, soo gelooft ooc my Joā 14, 1 Die inden Sone gelooft heeft dat eewich leven Joan. 3. 36 Rom. 4, 24


9, 33, Phil. 1, 29, 1 Par. 5, 20, Jon. 3, 5, Philip. 1, 29, Acto. 16. 31, 20. 21, 26, 18, In Christū exempelen Joan. 2, 11, 11, 45, 7, 31, 4, 39, 41, 12, 42
7. Qualiteiten ofte hoedanigheden des gheloofs.
Gode wel behaghelijck Eccles. 1, 35
Ghelijck 2 Petr. 1, 1
Goet Tit. 2, 10
Ghesont Tit. 1, 13, 2, 2
Ghemeyn Tit. 1. 4
Volmaeckt uyt den wercken Jacob 2, 22
Wassende 2 Cor. 10, 15, 2 Thess. 1, 3
Ofte kranck Rom. 14. 1
Exemp. Veel vande Princen Joan. 12, 42
Abraham Genes. 16, 4
d’Apostelen Luce 24, 11, 17, 5, 22. 24, Mat. 26, 40, Joan. 13, 31, 16. 12, 24, 31, 20, 19, Marc. 9, 10
Twee Discipulen Christi Luce 24, 25
Exempelem des gheloofs, veel dinghen niet wetende 1 Thess. 3. 10, 2 Thes. 1. 3
De Corintheren, 1 Cor. 3, 1
De erfgenaem zijnde een kleyn kindt Gal. 4, 1
De Hebreen, Hebr. 5, 12
d’Apostelen Joan. 13, 7, Matth. 15, 16, 16, 9. Marc. 6, 52, 9. 31, 16. 14. Luce 18, 34, Joan 2, 22
De Thessalonicensen, 1 Thess. 3, 10
Peter Matth. 16, 23, Luce 9. 33, Acto. 10. 14
Phillipus Joan. 14, 8
De Vader van’t kindt hebbende een stommen gheest Marc. 9. 22
Ongheveynst 1 Tim: 1, 6
Sterck Rom. 15, 1
Niets onmoghelijck Matth. 17, 20
Groot Matth. 15. 28
Kleyn Matth. 6, 30, Luce 12, 28
Veel Thren. 3, 23
Weynigh Matth. 8, 26, 14. 31, 16. 8
Werckende door de liefde Galat. 5, 6
All. 1 Cor. 13, 2
Behaghelijck Eccl. 15, 15
d’Eerste 1 Tim. 5, 12
Alderheylighste Judas 20
Een Ephes. 4, 5
Is een van de swaerste dinghen des Wets. Matth. 23, 23
Seltsaem Luce 18, 8, 2 Thess. 3. 2
Is vry ende der menschen heerschappie niet onderworpen 2 Cor. 1, 34, 1 Pet. 5, 3, Matt. 20, 25
8. Des gheloofs benaminghe.
De bewaringe der gebodē Gods Eccl: 32, 27
De gave Gods Ephes. 2, 8 Phil: 1, 29
Het aldersterckste fundament der kercken. Mat: 16, 18
T’pantsier 1 Thes: 5, 8
Het nest Psal: 83, 4
T’werck Gods Joan: 6, 29
De poorte Luce 13, 24
De wetenschap Gods Oze: 4, 1
Een spieghel 1 Cor. 13, 12
Waerheyt 2 Tim. 2, 18
De toppe der oude berghen Deut. 33, 15.
De wegh Matth: 3, 3
Des waerheyts 2 Petr. 2, 2
9 Des gheloofs byghevoeghde namen of byvoeghselen.
Des gheloofs principalien wercker ende voleynder Hebr. 12. 2
Opbouwinghe Ephe. 4, 29
Strijdt 1 Tim. 6, 11
Mededeylinghe Phil. 1, 6
Huysghenooten Gal. 6, 10
Eynde 1 Pet. 1, 9
Blijschap Phil. 1, 25
Rechtvaerdigheyt Rom: 4, 11, 13
Wet Rom. 3, 27
Pantsier 1 Thes. 5, 8
Mate Rom. 12, 3
Verborghentheyt 1 Tim. 3, 9
Onderdanigheyt Rom. 16, 26
Dienste Phil: 2, 17
Werck 1 Thes. 1, 3
Ghebedt Jacob 5, 15
Deure Actor: 14, 27
Des gheloofs
 Volheyt Heb. 10, 22
 Proevinghe Jacob: 1, 3 1 Pet: 1, 7
 Schilt Ephe: 6, 16
 Gheest 2 Cor: 4, 13
 Ghetuyghnis Heb: 11, 39
 Ghetuyghe Jere: 42, 5
 Voetstappen Rom: 4, 12
Woordt Rom: 10, 8
Eenheyt Eph: 4, 13
10. T’gheloove nodigh ter saligheyt Heb. 11, 6
Sonder geloove ist onmoghelijck Gode te behaghen
Want so wie tot Gode komt die moet ghelooven dat hy is ende dat hy den ghenen die hem soecken een verghelder is &c.
By t’gheloof
Is liefde 1 The: 1, 2, 2 The: 1, 3, 1 Tim. 1, 5 Gal: 5, 22
Vrede 2 Tim: 2, 22 Rom: 14, 17, 19, 12, 18
11. Des gheloofs voorwerp is.
God 1 Pet: 1, 20
Christus Acto: 26, 18
Godes waerheyt 1 Cor: 2, 5
Het Euangelie 1 Pet: 4, 17
Het herte Rom: 10, 10 Acr: 15, 9, 2 Pet: 1, 19
Het gheheele herte Pro. 3, 5
T’volmaeckt herte 2 Par: 16, 9
De ziele Eccl: 32, 27
12 Des gheloofs werckende oorsake is
God Joan: 6, 29, 56 Ephes: 2, 6, 8 Rom 12, 3 Acto. 17, 31, 16, 14
Jesus Heb. 12, 2
Van Christo begaeft te worde met Godes woort ende t’selve te ontfangen ende te kennen dat Christus van de Vader uytghegaen is Joan. 17, 8, 1, 12
De wetenschap dat Christus van God uytgegaen is Joan. 16, 30
 De Liefde 1 Cor. 13, 7
 De Gheest (Gods) Galat. 5, 22
13. Beletselen om te ghelooven.
Eergierigheyt Joan. 5, 44
Moysi niet te ghelooven Joan. 5, 47
Niet te zijn vande schapē Christi Joan. 10, 26
God niet ghehoorsamen Rom. 10, 16
14. De middelē die tot de geloofs verkrijginghe vorderen ofte vereyscht worden.
Kennisse van eyghen kranckheydt ende onwetenheyt Exem 2 Par. 20, 12


 Van eyghen ellende Mat. 11, 28
Mirakulen of wonderdaden Exod. 4. 5. 8. 9, 19, 9
 Tottē geloove in Christum Exem. Joan. 1. 50, 2. 11. 23, 4. 53. 6. 14. 7, 31, 11. 38, 15, 42
Christi woorden ontfanghen Joan. 17, 8
God ghehoorsamen Rom. 10, 16
De boosheyt verlaten Sap. 12, 2
Berou Mar. 1, 15 Mat. 21, 32
T’woort Christi Joan. 4, 42 Rom. 10, 17
Het Euangelie Rom. 1, 16 Joan. 20, 31 Col. 1, 6
De Apostolische Predicatie niet in beweeghlijcke woorden der menschelijcker wijsheydt maer int vertoonen des gheests ende der kracht 1 Cor. 2, 4
De predicatie der dienaren 1 Cor. 3, 6 Colos. 1, 7 1 Tim. 3, 15 1 Pet. 1, 25 Acto. 11, 23 Rom. 10, 14
De verrijsenis ende glorie Christi 1 Pet. 1, 20
De wercken Christi Joan. 10, 38
De ghetuyghenis van t’licht Joan. 1, 7
 Gods in hem te hebben 1 Joan. 5, 10
T’gehoor des woorts Rom. 10, 14 Exem. Act. 4, 4, 8, 12, 14, 16, 14 Jaan. 1, 7, 5, 24 Zacha. 8, 23 Joan. 17, 8, 20 Rom. 10, 17 Gal. 3, 2, 5
Hooren Acto. 16, 14 Rom. 10, 17
De heylighe Schrifture Ephes. 2, 20
Des werheydts ghetuyghnis hooren Joan. 16, 35
Tot Christum gaen Joan. 4, 41, 42
Verstandigh zijn Eccl. 33, 3
De ondervindinghe.
 Van Gods almachtigheydt Deut. 7, 18
 Exemp. Thomas Joan. 20, 29, Joannes Joan. 20, 8
 Des waerheydts Joan. 11, 15, 13, 19, 14, 29 Hebr. 5, 14 Josue 23, 14 Isai. 43, 10
 Exemp. Nathanael Joan. 1, 50, 10, 41, 42, 16, 30
 De Samaritaensche vrouwe Joan. 4, 19, 29
 De Discipulen Christi Joan. 2, 22 Petrus Luce 5, 5
 Van Godes macht Deut. 7, 17, 18
 Exemp. Israel siende de Egyptenarē doot legghen Exod. 14, 31
 David 1 Reg. 17, 36
Waerheyt doen Joan. 3, 21
God vreesen Eccl. 2, 8
De Schrifturen Moysis ghelooven Joan. 5, 47
Leeren Colos. 1, 17
Gode gehoorsamen Rom. 10, 16
T’gheloove volghen 1 Tim. 6, 11 2 Timo. 2, 22
De voedtselen des gheloofs.
De ondervindinghe van Gods ghetrouheyt
 Exemp. Jacob de Patriarch Gene. 32 10, 11
 Joaphat 2 PAr. 20, 7
 Israel Exo. 19, 4 Deut. 7, 17, 18, 19 8, 19 Joan. 16, 3
Des Reden-eerings kracht in geloofssake Luce 7, 8
15. Het eynde daer toe t’gheloove streckt.
Is het leven Joan. 20, 31
 Niet te blijvē in duysternissen Joan. 12, 46
 Kinderen des lichts te wesen Joan. 12, 36
 De rechtvaerdighmakinghe Gal. 2, 16
 De rechtvaerdigheyt Rom. 10, 10
 De saligheyt der zielen 1 Pet. 1, 9
16. Wien men ghelooven sal.
Gode Joan. 5, 24 Eccl. 2, 6
 Exemp. Abraham Gen. 15, 6 
Paulus Acto. 27, 25 2 Tim. 1, 12
 Achior Judith 14, 6
Christo Joan. 4, 21 om dat &c.
Den Enghel Godes Luce 1, 45 Judic. 2, 5, 6, 11, 18
Gods Euangelie Marci. 1, 15 1 Pet. 4, 17
De heylighe Schrifture Joan. 2, 22
Christi woordē Joan. 2, 22 Exem. Joan. 4, 50
Het woort 1 Pet. 3, 1 Exemp. Psal. 105. 12, 118, 66 om dat, &c
Den gheboden Godes Psal. 118, 66
De liefde die God tot ons heeft 1 Joan. 4, 16
De wijsheyt Eccl. 4, 17
De Wet Gods Eccl. 33, 3
Godes beloften Gen. 24, 7 Rom. 4, 21
De wercken Christi Joan. 10, 30
Den dienaren Godes 1 Cor. 3, 5
Den Propheten Godes 2 Par. 20, 20
Moysi Joan. 5, 46
1.7 Wien men niet ghelooven sal.
Alle Gheesten 1 Joan. 4, 1
Alle woordt Eccl. 19, 16 Prov. 14, 15
Die seyt hier of daer is Christus Mat. 24, 23
Den broederen die tegē ons strijdē Jere: 12, 6
De Loghen 2 Thess: 2, 11
De ongherechtigheyt Rom: 2, 8
Den vyandt Prov. 26, 25 Eccl: 12, 10
Den schijn-vrient Mich: 7, 5
De huysvrouwe ...
Die gheen nest en heeft Eccl: 36, 28
Leven der ongoddelijcker kinderen Eccl: 16, 2
Die machtigher is Eccl: 13, 14
18. In wien men betrouwen ofte ghelooven sal.
In God Joan: 14, 1
Inden Heere Prov: 3, 5, 22, 19 Jere: 17, 7
Inden Sone Joan: 3, 36
In Christum Mat: 14, 27 Gal: 2, 16 Joan: 3 15, 16 Acto: 14, 22, 16, 31, 19, 4
In t’woort der waerheyt Eph: 1, 13
Inden naem Jesu Christi 1 Joan: 3, 23
Int licht Joan: 12, 36
19. In wien men niet betrouwen of ghelooven sal.
Den Goden Deut: 32, 37
De woorden der leughenen, segghende: Des Heeren Tempel, des Heeren Tempel des Heeren Tempel ist Jer: 7, 4
In Bethel Jere: 48, 13
Den mensche Jere: 17, 5
Den Vorst Mich: 7, 5
Ons selven 2 Cor: 1, 9
Eyghen wijsheyt Prov: 3, 5
Onse boosheyt Isai: 47, 10
T’vleesch Phil: 3, 3
Der medecijnen konste 2 Par: 16, 12
Exemp. Asa
Eyghen schoonheyt Ezech:16, 15
Sterckten Jere 48, 7
Vaste steden Jere: 5, 17
Stercke mueren Deut: 28, 52
De schaduwe van Egypten Isai: 30, 2
Schatten Jere: 48, 7
Den tempel van Salomon Jere: 7, 14
De rijckdommen Psal: 61, 11
Den Princen Psal: 145, 3


Den kinderen der menschen.
20 Maniere hoemen ghelooven sal.
Metter herten Rom: 10, 10
Met volmaeckter herten 2 Par: 6, 9
Wt gantscher herten Prov. 3, 5, Actor: 8, 37
Teghen de hope inde hope Rom: 4, 18
Wt den gheloove der zielen Eccl: 32, 27
Als wy niet ghesien en hebben Joan: 20, 29 1 Pet. 1, 8
Inden gheest Psalm Psalm 77, 8
Niet haest Prov: 14, 15, 1 Joan: 4, 1
Exempelen der ghener die lichtelijck ghelooft hebben.
 De Propheet 3 Reg. 13. 18. 19
 Gedeon Judic. 6, 15
 Josue 5, 13
 De moeder Christi Luce 1, 34
 Manue, Sampsons Vader Judic. 13. 17
 De blinde Joan: 9, 36
Niet twijfelende Rom. 4, 20, Jacob 1. 6 Mat 21, 21
Niet twijfelen door wantrouwigheydt, maer versterckt worden gevende Gode de glorie, sekerlijck wetende, dat alle dat hy belooft heeft, oock machtich is te doen Rom: 4, 20
Verheughende door t’gheloove 1 Petr: 1, 8
21. Watmen ghelooven sal.
Het kort begrijp van’t Christelijck gheloove, ende des selfs ghetuyghenissen te weten.
Dat Godt is Hebr. 11, 6
 Den Vader Joan: 5, 17, Gal. 1. 1, 1 Tim. 1, 2
 Almachtigh Genes: 17, 1
 Schepper des Hemels ende der Aerden Gen: 1. 1, Actor: 17, 24
 Ghetrou in zijn beloften Hebr: 11. 11
 Een vergelder die hem soecken Heb. 1, 6
In jesum Joan: 3, 36
Dat Jesus is Christus 1 Joan: 5. 1, Joan: 8, 24
 Van Godt ghesonden Joan: 11, 42
Dat Jesus is Christus de Sone Gods Joā. 20. 31 Matth: 16, 16 Exemp: Actor: 8, 37
 Den eenigē geboren Sone Gods 1 Joan 4. 9, Joan: 1, 14
Dat Iesus is Godt in Godt Joan: 1. 1. 2, 14. 10, 11 Isai: 9, 6
 Door den welcken alle dinghen gemaect zijn Joan: 1, 3, Hebr. 1. 2, 11. 3
 De Salighmaker des wereldts Joan: 4, 42 Isaie 62, 11 Matth: 1, 21
 Ende daerom onsen Heere Ephes. 1, 20 Hebr. 1. 2, Psalm 2. 8, Matth: 28. 18.
 Ontfanghen van den heylighen Gheest Luce 1, 35. Matth. 1. 18. 20
 Gheboren uyt de Maghet Maria Mat. 1. 20, Luce 1, 34
 Die gheleden heeft onder Pontio Pilato Matth: 27, Luc: 33. Rom: 4. 25, Isa: 53 2 Corint. 5. 14. 18. 19, 1 Petr. 1. 17. 18, 2, 24
 Ghekruyst Matth. 27. 35, Marci 15. 24 Luce 23. 33, Joan. 19, 18
Ghestorven Matth. 27. 50, Marc. 15. 47 Luce 23, 46, Joan. 19. 33. Apoc. 1. 18.
 Begraven Matth. 27, 60, Marci 15, 47 Luce 23. 53, Joan. 19, 42
Dat Jesus Christus is nedergedaelt ter Hellen Psalm 15, 29. 4, Apocal. 1. 18, Oze. 13, 14, 1 Petr. 3. 19. &c.
 Ten derden daghe verresen van den dooden Matth. 27. 63, Mar. 16, 14. Luce 24. 56 Joan 21. 14, 10. 18, 1 Cor. 15. 4, Rom. 10. 9, 1 Thess. 4. 14
 Opgeklommen ten Hemel Marci 16. 19 Luc. 24. 51, Actor. 1, 9
 Sit aen de rechterhandt des Vaders almachtigh Marci 16, 19 Psal: 109, 1 Colos. 3. 1, Heb. 1, 3 &c.
 Van daer hy komen sal oordelen levende ende dooden Actor. 1, 11 Mat. 25, 31 Matt. 26, 64 2 Tim. 4, 1 &c.
 Opgeklommen ten Hemel Marci 16. 19 Luc. 24. 51, Actor. 1, 9
 Sit aen de rechterhandt des Vaders almachtigh Marci 16, 19 Psal: 109, 1 Colos. 3. 1, Heb. 1, 3 &c.
 Van daer hy komen sal oordelen levende ende dooden Actor. 1, 11 Mat. 25, 31 Matt. 26, 64 2 Tim. 4, 1 &c.
Inden heylighen Gheest Matt. 28, 19 Mar. 3, 29 1 Cor. 3, 16, 6, 11 Rom. 5, 5
Een alghemeyne Christelijcke Kercke Matth. 16, 18, 18, 17, 20, 28. 20, 1 Cor. 12, 28 Eph. 5, 23 &c
Vergiffenisse der sondē Isa. 53, 12 Jer. 31, 34 Ephe. 1, 7 Mat. 1, 21, 6, 15, 26, 28 1 Joan. 1, 7 Eze. 18
Verrijsenis des vleyschs Rom. 6, 8 1 Thess. 4, 14 Joan. 5, 29, 11, 25 1 Cor. 15 Eze. 37. Mat. 22 Psal. 26, 13
Het eewigh leven 2 Cor. 5, 4 Gal. 6, 8 Mat. 25, 46 Marci 10, 30 Luce 18, 30 Joan. 3, 36 &c.
Dat Christus in den vleesche ghekomen is 1 Joan. 4, 2
 Vanden Vader gesonden is Joan. 11, 42
 Exemp. Joan. 17, 8
Dat Christus heeft alle macht Matth. 28, 18
 De macht om te suyveren Marci. 1, 40
 Over alle vleesch Joan. 17, 2
Dat Christus vanden Vader uytghegaen is Joan. 16, 27
 Int hooghe gheklommen is ende de ghevanghenis ghevanghen heeft Psal. 67, 19

22. De wercken des geloofs zijn of
{ uyterlijck.
{ innerlijck.

De uyterlijcke wercken des gheloofs.
Werckt door de liefde Gala. 5, 6
De innerlijck sien op {
{1. God. { denVader. { den Soon. { den H. Gheest.
{2. den Naesten.
{3. de Gheloovighe self.

De wercken des gheloofs tot Godt.
Ghelooft dat God is Heb. 11, 6
 Alleen Psal. 17, 32 Ephes. 4, 5
 Levende Psal. 82, 3
 Eewigh Baruch 4, 7
 Goet Psal. 70, 1
 Rechtvaerdigh Deut. 32, 4
 Waerachtigh Joan. 3, 33
 Ghetrou 1 Cor. 1, 9
 Bermhertigh Exod. 34, 6
 Wijs Rom. 16, 27
 Almachtigh Gene. 17, 1
 Ende alle andere dinghen die de H. Schrifture Gode toegheeft
De beloften Gods ghelooft hy ghelijck te sien is aen Abraham den Vader der Gheloovighen Gene. 2, 7 Rom. 4, 20
Ende andere gheloovighe meer
Dien God allen betrout hy Prov. 3, 5 Jer. 17, 7
Op dien steunt hy Esa. 50, 10
Hangt hem aen Deut. 4, 4 Isa. 56, 6 Psal. 62, 9 1 Cor. 6, 17
Gehoorsaemt Gode Exem. Abraham Gene. 12. 4


De wercken des gheloofs totten Naesten.
Werckt door de liefde Gala: 5, 6
Wat t’gheloove door de liefde werckt.
Onderhoudt de gheboden 1 Joan: 5, 3
Doet en ander soo hy wil dat hem gheschiede Mat: 7, 12
Stelt zijn levē voor zijne vriendē Joan: 15, 13 1 Joan: 3, 16
Draeght eens anders last Gal: 6, 2
Bedect zijns Naesten sonden 1 Pet: 4, 8 Pro. 10, 12
Vervloeydt in wetenschap ende verstant Phil. 1, 9 2 Thess: 1, 3
Sticht ende bouwt 1 Cor: 8, 1
Verdraghet al 1 Cor: 13, 7 Ephes: 4, 2
En denckt of doet gheen quaedt 1 Cor: 13, 5 Rom: 13, 10
Gheeft die’t begheeren Mat: 5, 42 &c.
Siet meer inden Titel vande Liefde
De wercken des gheloofs totten mensche selve
Maect rechtvaerdigh Gen: 15, 6 Act: 13, 39 Rom: 1, 17, 3, 22
Verwint de werelt 1 Joan: 5, 4
Medewerckt mette wercken (Abrahams) Jac. 2, 22
Wat het gheloof niet en doet
En twijfelt niet door mis-trouwen Rom: 4, 2
Het gheloove is een instrument oft werck-ghetuygh waer door’t lichaem wart genesen Luce 18, 42 Mat: 9, 22 Joan: 4, 50 Actor: 3, 16 Hebr 11 34 Luc: 7, 50 Mat: 8, 13, 15, 28
Behouden Daniel 6, 23 Noë Gen: 7
Waer door
(De inwendige mensche) staet Ro: 11, 20
 De heylighe Schriften ons moghen onderwijsen ter saligheyt 2 Tim: 3, 15
 De mensch Gode gehoorsaemt Heb. 11 8, 17 Exemp. Abraham
 De zonden ghesuyvert worden (door de middelende bermhertigheydt Gods) Prover. 15, 27
Wy versterckt worden Rom. 4, 20
De herten gereynight worden Act. 15, 9
De rechtvaerdighe leeft Hab. 2, 4 Rom 1, 17
Wy wandelen 2 Cor. 5, 7
Staen 2 Cor. 1, 24, Ro. 11, 20 1 Cor 16, 13
Aenroepen Rom. 10, 14
Bidden Jacob. 1, 6
Verrijsen (uyt de sonden) Colos. 2, 12
Sterck wederstaen den duyvel 1 Pet 5, 9 Heb. 11, 34
Met betrouwen Godt van zijne beloften vermanen Gen. 32, 12 Exemp Jacob Jtē Josaphat 2 Par. 20, 9
Verwachten door den gheest de hope der rechtvaerdigheydt Galat. 5, 5 Exemp. Abraham Heb, 11, 10
Gherechtvaerdight worden sonder de wercken des Wets Rom, 3, 28
Worden gherechtvaerdicht van Godt. Rom. 3, 30, 4, 5. 24, 5, 1, 10, 4, 6 Gal. 2, 1, 3, 6
Betrouwen hebben in Christo ende een toegang int betrouwen Ephe. 3, 12
Hebben eenen toegang door Christum totte gratie Rom. 5, 2
Gaen in de ruste Heb. 4, 3
Door de kracht Gods bewaert worden ter saligheyt 1 Pet. 1, 5 Exem. Noë Heb. 11, 7
Enoch levende is wech ghevoert ghelijck oock Elias Heb. 11, 5
Waer door
 Wy de werelt verwinnen 1 Joan. 5, 4
 Des menschen offerhande Gode aenghenaem is Heb. 11, 4
 Joseph toekomende dinghen voorseydt. Heb. 11, 22
 Wy liever ghepijnight worden met Gods volck dan der tijdtlijckes sonden gheneuchte hebben Exem. Moyses Heb. 11, 25
 Niet en wordt ghevreest het ghebodt des Conings (zijnde een tyran) Hebr. 11, 23 Exem. Moyses ende sijn ouders
 (De geloovighe) gegaen zijn door de roode zee als door dat drooge lant Heb. 11, 29
 De mueren van Jericho nederghevallen zijn Heb: 11, 30
 (De geloovighe) Coninckrijcken verwonnen hebben Heb. 11, 33
 De muylen der Leeuwen ghesloten hebben ...
 Ghebracht hebben de rechtvaerdigheyt ...
 Verkreghen hebben de beloften
 Wtghebluscht hebben de kracht des vyers Heb. 11, 34
 Ontvloden zijn dat scherpste des swaerts ...
 Gekeert hebben die Heyrlegers der vreemden ...
 De vrouwen hare dooden hebben ontfanghen vande verrijsenisse Heb. 11, 35
 (De geloovighe) hebben beproeft bespottinghen banden ende kerckeren Heb. 11, 36
 Zijn ghesteent van een ghehouwen ghetenteert gheweest ende door’t verslaen des sweerdts ghestorven zijn Heb. 21, 37
 Wy ontfanghen souden de beloften des gheest Gala. 3, 14 Luce. 1, 45 Exem. Sara Heb. 11, 11, 33
Waer door
 Wy saligh worden Eph 2, 8 Act. 14, 9
 Exemp. Rahab Heb. 11, 31 Luce 7, 50
 Berghen versetten Mat. 21, 21
 Abrahams kinderen zijn Gal. 3, 7
 Gods kinderen zijn Gala. 3, 26
 Christus woont in onse herten Gala. 3, 9
 Wy ghebenedijt worden metten gheloovighen Abraham Gala. 3, 6
 Wy niet kracnk worden Rom. 4, 19
23. Den gheloovende wort belooft
Loon Eccli. 2, 8
De wijsheyt te beerven Eccli. 4, 27 &c.
Het begheerde te ontfanghen Mat. 21, 22 Marci 11, 24
Alle dinghen te vermogen Marc. 9, 23, 11, 25 Mat: 21, 21
De ghesontheydt des dochters Luce 8. 50 Marci 5, 36
Sterckheydt 2 Par. 16, 9
Vryheyt sorgheloosheyt 2 Par: 20, 20
Voorspoedigheyt 2 PAr. 20, 20
Nimmermeer te dorsten Joan. 6, 35
Te worden een fonteyne Joan. 7, 38
Siet meer De vruchten
24. De vruchten des gheloofs.
bestaende gemeenlijc int {
{ wechnemē der quadē}
{ ontfangē der goeden}
}des lichaems ende der zielē.


De wechneminghe vanden quaden des lichaems. Te weten:
Van melaetsheyt Luce 5, 12, 17, 12, Matth: 8, 2. Exemp: Naaman. 
 Blintheyt Matth: 9, 29, Luce 18, 42
 De vloet des bloets Matth: 9, 21
 De quellinghe des duyvels Mat: 15, 28
 Marci 7. 29, 10. 52, Luce 6, 18
 Ghebreken Luce 5, 18
Des doodts Dan: 6, 23
Der duysternissen Joan: 12, 46
Der sterckten Mat: 8.13, 9. 28. 29. 30 Marci 5, 34
De wechneminghe van de quaden der zielen. Als:
Des vleesches (door des selfs doodinge) Gal: 5, 24
Des honghers Joan: 6, 25
Des dorts Joan. 6, 35
Der duysternissen Joan: 12, 46
Der sonden (door de vergiffenisse) Act: 10, 4328: 18, Rom: 3. 25, Marci: 2. 5
Exempel. De vrouwe Luce 7, 48. De gichtighe Mat: 9, 2
 Door de rechtvaerdighmakinge Rom, 5, 1. Galat. 2, 16
Des oordeels Joan: 5. 24, 3. 18
Des dienstes Joan: 8, 32
Des verderffenis, Joan: 3, 16. 11, 26
Niet vermindert te werden Eccles: 36, 28
Niet beschaemt te werden Rom: 9. 33, 10. 11, 1 Petr: 2, 6
Niet te sterven Joan: 11, 26
Verkrijginge vande goeden der zielen, te wetē {
{ des geests Eph.. 1, 13
{ des deuchts of krachts
{ des saligheyts.
Der deuchden dewelcke zijn dese, ende derghelijcke.
Verkrijginge des levens Joan: 11, 25, 20, 31
Ontfanginghe der beloften Galat: 3, 22
Berou Jonas 3, 5
De goede wille Actor: 2, 37, 7, 6
Bekeeringhe tot God Actor: 21, 21
De macht om wonderdaden te doen Marci. 16, 17
Deucht 2 Petr. 1, 5
Eere 1 Ptr. 2, 7
Ware ootmoedigheyt Gen: 18, 27 15, 27, 8, 8
Belijdinghe der zonden Actor: 19, 18
 Des waerheyts Rom: 10, 10, 2 Corint: 4, 13
Gehoorsaemheyt Hebr: 11. 8, Rom: 1. 5, Eccl: 32, 28
Godes getuygenisse in hem te hebben 1 Joan: 5, 10
Wetenschap Godes Sap: 3. 9, Exod. 16, 12
 Christi Joan: 4, 42, 6, 69
De werckinghe Godes in ons 1 Thes. 2, 13
 Des waerheydts Joan: 8, 32, Exemp: de Herders Luce 2, 10 Sap: 3, 9
Te worden een fonteyn des levendighen waters Joan: 7, 38
Aenroepinghe godes Rom: 10, 14
Betrouwen Rom: 4, 21, 2 Par: 20, 6
Liefde der bermhertigheyt Prov: 14, 21
Rechtvaerdighmakinghe Actor: 13, 39
Rechtvaerdigheydt Roma: 3. 22, 9. 30, 10. 4, Phil: 3. 9, Hebr. 11, 4
 Thoegherekent Rom: 4, 5 Jacob: 2, 23
Te worden een erfghenaem der rechtvaerdigheyt Heb: 11, 7
Sterckheyt 2 Par: 16, 9, 2 Petr: 1, 5 Exemp. David 1 Reg: 17, 45
Alle dinghen te vermogen Marci 9, 23, 11, 23 Matth. 17, 20, 21, 21 Exemp. Pauli Phil. 4, 13
Kinderen Gods te mogen worden Joan: 14, 12
Christi wercken te doen Joan: 14, 12
Niet verwonnē konnen werdē Gen. 32, 25, 28
Wonderlijck de vyanden te verwinnen Josue 10, 8, 11
Sorghvuldigheyt Marci 2, 4 Exem. De geboden waer te nemen Eccl. 32, 28
Lijdtsaemheyt 2 Thess. 1, 4
Volstandigheyt Joan. 6, 69
Overwinninghe 2 Par. 16, 8
Behoudenisse Sap. 16, 26 1 Machab. 2, 56 Exem. Noë
Wtleydinghe Daniel 6, 23, 3, 95
Te spreken 2 Cor. 4, 13, 15
 Tot denckbaerheyt
Wijsheyt beerven Eccl. 4, 17
De gave des H. Gheests Joan. 7, 38 Gal. 3, 2
Bevelinghe des Geests Luc. 23, 42 Act. 7, 59
Voorspoedigheyt in alen dingē 2 Par. 20, 20 Psal. 1
Mildtheyt Act. 2, 44, 45, 32
Niet dorsten, maer te worden een springhende fonteyne Joan. 4, 13, 14
Verkrijginghe van ghelucksaligheydt, dewelcke volbrenghen dese ende dierghelijcke vruchten des gheloofs.
T’leven Joan: 11. 25, 40, 20. 31
Suyverheyt Joan. 15, 3
Benedijdinghe Jer. 17. 7, Gal. 3, 9
 Metten gheloovigen Abraham Gal. 3, 9
Vryheyt Joan. 8. 32, Jere: 39, 18
Eere 1 Petr. 2, 7
Overwinnighe 2 Par. 16, 8
Ontfanginghe des Heylighen Geests Joan. 7, 3, 8, 39
Een kint Gods te zijn 1 Joan. 5, 1
Niet beschaemt te werden 1 Petr. 2, 6 Rom. 9, 33.
Emanuel of Christi wooninghe in onse herten Ephes. 3, 17
Van Godt verhoort te worden 1 Para. 5, 10 Ps. 19, 1, 21, 25, 23 5
T’geschieden na onsen wille
De begeerde dingen t’ontfangen Mat. 21. 22 Joan. 14, 13 Exemp. Samuel 1 Reg 7, 9.
De gheloofde dinghen t’ontfanghen Exempelen zijn
 Den Hooftman Matth. 8, 13
 De melaetsche mensche Matth. 8. 2
 De vrouwe lijdende den vloet des bloets Matth. 9. 21
 De blinden Matth. 9, 29
 Die van Genesar Matth. 14, 26
 De Cananeensche vrouwe Matt. 15, 21
 Petrus Luce 5, 5
 Het Coningsken Joan. 9, 7
Dat God volght des menschen stemme Josue 10, 14
D’aerde be-erve Isaie 57. 13
Te besitten den heylighen Bergh des Heeren ...
D’eerste verrijsenisse (te weten vande doot der zonden) Coloss. 2, 12
Wt God geboren te werden Gal: 3, 26 Joan: 1, 13
Vruchtbaerheyt Jer. 17, 7 Psalm 1
Ruste Hebr. 4. 3
Ghelijckmoedigheyt ... 18, 12
Vrede Rom. 15, 13, Matth. 10, 13
Eendracht 1 Cor. 12, 12, Act. 4. 32, Rom. 5. 1


Gherustheyt 2 Par: 20, 20 Jere: 17, 8
Ghewortelt, opghetimmert ende ghevestight te werden in Christo Coloss: 2, 7
Gheteeckent werden metten heyligen Gheest der beloften Eph: 1, 13
Blijschap Rom: 15, 13 Phil: 1, 25
Verheught te werden met een onuytsprekelijcke blijschap 1 Pet: 1, 8
Te sien Gods glorie Joan: 11, 40
Vanden Vader lief ghehadt te worden Joan 16, 27
Van Gode vermaeckt te werden Syr: 2, 6
Van Christo vermaeckt te werden Joan: 6, 40
Onsterffelijckheyt Joan: 11, 26
Het eewigh levē 1 Tim: 1, 16, 1 Joan: 5, 13 Joan: 3, 15, 16 36, 5, 24, 6, 40, 47
Met God vereenight te worden Joan: 17, 21 Oze: 2, 20
Te ontfanghen een deel onder den Heylighen. Actor: 26, 18
Saligheyt Joan: 20, 29 1 Pet: 1, 8, 9 Luce 1, 45 Act: 16, 31 Rom: 1, 16, 10, 9, 1 Cor. 1, 21

25. Ghelijckenisse.
T’gheloove wordt gheleken by een mostaertzaedt Mat: 17, 20
Vergelijckinghe.
Minder dan de liefde 1 Cor: 13, 13
26. Den tijt om ghelooven.
Dewyl wy het licht hebben Joan: 12, 36
27. Vermaninghen totten gheloove.
Luc: 8, 50 Deu: 2, 1, 2, 3, 4, Eccl: 2, 6, 8, 1 Reg. 12, 20 &c. 2 Paral: 20, 20, Hebr: 3, 12, 13. 1 Tim: 6, 11, 1 Cor: 15, 68, Acto: 16, 31
28. Ghevolghen des gheloofs.
Teyckenen Marci 16, 17
Duyvelen uyt te werpen ...
Te spreken met nieuwe tonghen...
Serpenten wegh te nemen Marci 16, 18
Niet behindert te werden door doodelijcken dranck...
Den siecken door de oplegginghe der handen te ghenesen...
29. De exempelen van de gheloovighe volckeren, mannen ende vrouwē, hier te stellen, soude dit werck meer verswaren als dienst doen.

30. Vant valsche gheloove, ende vande mensche daer mede begaeft zijnde.

Worden beschreven menschen inde welcke een ledigh gheloove is Ezech: 33, 30
31. Heurluyder benaminghe ende hoedanigheyt.
Een hoorder alleen Jacob: 1, 22
Blindt 2 Pet: 1, 9
Loghenachtigh 1 Joan: 2, 4, 4, 20
Ondanckbaer Sap: 16, 29
Verghetelijck Jacob: 1, 25
Een dwaas man Mat: 7, 26
Van Satanas Synagoge Apoc: 3, 9
32. Des valschen gheloofs hoedanigheden.
Ydel 1 Cor: 15, 14, 17
Doot Jacob: 2, 17, 26
Ledigh Jacob: 2, 20
Sonder liefde 1 Cor: 13, 2 1 Joan: 3, 17, 24 1 Tim: 6, 21 2 Tim: 2, 18
Tijtlijck Luc: 8, 13 Joan: 6, 26 Exemp. Psal. 105, 12, 13
Versettende berghen 1 Cor: 13, 2
33. Subject of onderworpsel.
Der menschen Wijsheyt 1 Cor: 2, 5
34. Des valschen gheloofs werck.
Naket Godt met sijnen monde, ende met zijn lippen eert hy den eere, maer zijn herte is verre vanden Heere Isai: 29, 15
Hoort der Propheten woorden, maer en doet die niet Ezech: 33, 31
Sonder liefde 1 Cor: 13, 2i Joan: 3, 17, 24 1 Tim: 6, 21 2 Tim: 2, 18
Tijtlijck Luc: 8, 13 Joan: 6, 26 Exemp. Psal. 105, 12, 13
Versettende berghen 1 Cor: 13, 2
33. Sunject of onderworpsel.
Der menschen Wijsheyt 1 Cor: 2, 5
34. Des valschen gheloofs werck.
Naket Godt met sijnen monde, ende met zijn lippen eert hy den Heere, maer zijn herte is verre vanden Heere Isai: 29, 15
Hoort der Propheten woorden, maer en doet die niet Ezech: 33, 31
Sluyt zijn binnēste toe van zijn noot hebbende broeder 1 Joan: 3, 17
Belijdt dat hy Godt kent, maer metten wercken lochent hy’t Tit: 1, 16
Seyt tot Christum, Heere, Heere Mat: 7, 21
Seyt het, ende en doet het niet Matth: 23, 3
Seyt dat hy een Jode is, ende lieget Apo: 3, 9
Seyt dat hy God lief heeft ende haet sijnē broeder 1 Joan: 4, 20
Dat hy God kent ende zijn gheboden en houdt hy niet 1 Joan: 2, 4
Heeft lief met zijn mondt lieght mette tonghe maer zijn herte is niet recht met God Psal 77, 36
Heeft lief metten woorde 1 Joan: 3, 18
Bedrieght hem selven Jacob: 1, 22
Doet voor t’verwachte oordeel, boosheyt ende voor rechtvaerdigheyt gheroep Isai: 5, 7
Volght alleen de woorden Prov: 19, 8
En heeft zijn broeder niet lief 1 Joan: 4, 20
En doet niet dat Christus seydt Luce 6, 46, 12, 47
Blijft niet in Christo Joan: 15, 6
Onderhoudt niet Godes gebodē 1 Joan: 2, 4
35. De vrucht van’t valsche gheloove.
Sonder bermhertigheyt te zijn 1 Joan: 3, 17
Sonder liefde te zijn ...
Met veel slagē geslagen te werden Luc: 12, 47
Int vuyr gheworpen te werden Joan: 15, 6
Niet inne te gaen int rijcke der Hemelen Mat 7, 21
Ghebreck Pro: 14 23
Niet te hebben Pro: 19, 8
Blintheyt des herten 2 Cor: 4, 4
Niet te blijven Isa: 7, 9
36. Exempelen der ghener, inde welcke een ledigh of ydel gheloof is gheweest.
Achab 3 Reg: 20, 2
Dien die gheen bruylofts kleet aen en hadde. Mat: 22, 11
De sone segghende tot zijnen Vader: Ick ga ende niet en ging Mat: 21, 30
Het volck van Israel Ezech. 33, 31
De Schriftgeleerden ende Pharizeen Matth 6, 20, 15, 5
De wijngaert des Heeren Isa. 5, 7
37 T’ghevolgh des valschen gheloofs.
Verdorringhe Mat. 21, 19
Neder-stortinghe Mat. 7, 27
38. Figuren of af-beeldinghen.
Den vogel gaende op vier voeten Lev. 11, 20
Dat op handen gaet Levit. 22, 27
De man lijdende dē loop des zaets Lev. 15, 2
Mette stemme Jacob, maer metten handen Esau ghelijcke Gen. 27, 22
De blinde bedelende neffens de wegh Marci 10, 46

"""Van t'gheloove."""