I. DEEL Van Dieryck Volckertsz. Coornherts WERCKEN.
Dirck Volckertszoon Coornhert 1522-1590
"""Ontledinge van de liefde."""
"""Ontledinge van de liefde."""



Ontledinge
VAN DE LIEFDE.
Verthoonende
Haer ghedaente, hoedanigheyt, oorsaeck, werckinge, vrucht, kracht, middelen ende eynde, etc. nae t’ghetuyghenis der H. Schrift.

God is de liefde 1 Joan. 4.16
1 Specie of ghedaente.
1. Godes Luc 11. 42, Rom: 5. 5, 8. 39 2 Cor 13. 13, 2 Thes 3 .4 1 Joan. 2. 4, 3. 17, 5. 3
2. Des Vaders 1 Joan: 2, 15
3. Christi Rom: 8, 35 2 Cor: 5, 15 Ephes. 3. 19
4. Des gheests Rom: 15. 30
5. Des menschen tot Godt ende zijnen naesten, etc.
2. Hoedanigh Godes liefde totten menschen.
Willigh Oze: 14, 5
Wtghestort Rom: 5, 5
Gheopenbaert 1 Joan 5, 16
Seer groot Eph: 2, 4
Eeuwigh Jer: 31, 3
3. Wien God liefheeft.
Jesum Christum zijnen Sone Matth: 3, 17 Johan: 3, 35, 16. 17, 15, 9, 5. 20. 10, 17, 15 23, 24
Die Christum liefhebben Joan: 16, 27
De wijsheyt beminnen Eccl: 4, 15 Prov 8, 17
Met de wijsheyt inwoonen Sap: 7, 28
De zonde ghestorven zijn Ephes: 2, 4
De kercke Psalm 86, 2, 77, 68, 121. 6 Isai. 66, 10
Sijn kinderen Sap: 16, 26
De zielen Sap: 11, 27
Den Israeliten Deut: 7, 8
Den rechtvaerdighen Psal. 145, 9
Blijden ghever 2 Cor. 9, 7
Dien hy Castijt Apoc. 3, 19
De werelt Joan. 3, 16
Den vreemdeling Deut. 10, 18
Den Patriarchen Deut. 10, 15
Henoch Sap. 4, 10 Heb. 11, 5
Abraham Dan. 3, 35
Jacob Malach: 1, 2
Moysen. / David. Spr. 45, 1
Salomon 2 Reg. 12, 24, 25
4. Wat dinghen God lief heeft.
Alle dinghen die daer zijn Sap. 11, 5
De kreaturen 4 Esd. 8, 47
Rechtvaerdigheyt Psal. 10, 7
Het oordeel Psal. 36, 8, 32, 5, Isai. 61, 8
Eenvoudigheyt 1 Par. 29, 17
Wijsheyt Sap. 8, 3
Heylighmakinghe Malach. 2, 11
Waerheyt Psal. 83, 12, 50, 8
Bermhertigheyt Psal, 32, 5, 83, 12
5. Godes beminde zijn
Christus Iesus Matth. 3, 17, 12, 18, 17, 5 Mar. 1, 11 Luc. 5, 22, Pet. 1, 17
Abraham Dan. 9, 31
Israel Bar: 3, 37
De gheloovighe Romeynen Rom: 1, 7 etc.
6. De wercken van Godes liefde totten menschen.
Siet voren inde beschrijvinge van God, Wercken Gods na zijn liefde. xvj. Hooftstuck. Fol. 11
7. De vrucht e n eynde van Godes liefde totten menschen.
De wellustigheyt Godes Prov: 8, 31
Blijschap vande Kercke Isai. 66, 10
Overvloedt Psal: 121, 6
Verlossinghe Isai: 63, 9
Castijdinge vande beminden Prov. 3, 17 Heb. 12, 6 Apoc: 3, 19
Op dat wy kinderen Godes souden wesen. 1 Joan: 3, 1
Door Christum leven souden 1 Joan: 4, 9
Der menschen onafscheydelijcke vereeniginge met God Rom. 1, 39
8. Godes liefde vertoont haer.
Inde doodt Christi Joan: 3, 16 Rom: 5, 8 1 Joan: 4, 9
Lief hebbende, die hem niet lief en hadden 1 Joan: 4, 10
9. Vordernisse waer door de menschen van God bemint worden.
God ghehoorsaem zijn Deut: 7, 12, 13
Christum liefhebben Joan: 14, 21
De rechtvaerdigheyt volghen Prov: 15, 9
Met de wijsheyt inwoonen Sap: 7, 28
10. Ghelijckenis.
God heeft Israel tot hem genomen ende ghedraghen als op de vlogelen vande Arenden Exod: 19, 4
Ghelijck de mensch placht zijn kleen kindt te draghen Deut: 3, 31
Ghelijck yemant van zijnmoeder ghetroetelt wert, also sa lick u lieden troostē Isa: 66, 13
Ist moghelijck dat | een vrouwe haer sprakeloos kindeken soude vergheten, of niet ontfermen soude de sone haers buycx? Ende al waert dat sy’t vergate, ick en sal nochtans uws niet vergheten Isai: 49, 15 Luce: 11 11, 12, 13
iij. Vande Liefde Christi.
Heeft lief den Vader Joan: 24, 31
De rechtvaerdigheyt Heb: 1, 9 Psal: 44, 8
De gheloovighe Ephe: 5, 2



De zijne Joan: 13, 1
Den gehoorsamigen rijcken Mar: 10, 21
Mariam Joan: 11, 5
Martham …
Lazarumc ..
Sanct Jan Joan: 20, 2
Paulum Gal: 2, 20
Sijn Discipulen Joan: 13, 34, 15, 15
Stelt zijn ziele voor zijne vrundē Joan: 15, 13
Voor ons 1 Joan: 3, 16
Siet meer inde beschrijvinghe van Christo Werckē Christi na zijne liefde cap. 12. fol. 17 iiij. De Liefde des H. Geests Rom. 15, 30
v. De Liefde des menschen.
1. Hooftstuck
Tot God
Is gheboden Deut: 6, 5, 7, 10. 12, 11, 1, 13, 22, 19, 9 Jos: 2, 11, 21, 5 Psal: 30, 24 Spr: 2, 10 7, 32, 13,18 Mat, 22, 37 Marc: 11, 30 Luc 10, 27 9 Joan: 4, 19
Tot Christum
Is bevolen Joan: 15, 9 Matth: 10, 37 1 Cor 16, 22
Is gelegē in gehoorsaemheyt Joan: 14, 15, 21
Op straffe
So wie niet lief en heeft onsen Heere Jesum Christum, die zy Anathema Maranatha. 1. Cor: 16, 22
Blijft inde doot 1 Joan, 3, 14
2. Species of ghedaente
Liefde des ondertrouwens Jer: 2, 2
Der waerheyt 2 Thess: 2, 10
3. Wat de Liefde is
1. De gront-vest van alle deucht Eph:. 3, 17
2. Dit is Gods Liefde dat wy zijn gheboden souden bewaren 1 Joan: 5, 3 Joan: 14, 15, 21
2 Joan vers: 6 Sap: 6, 19 Spr: 11, 15
3. De vervullinghe des Wets Rom: 13, 8, 10 Cor. 3, 14
Benaminghe
Het eynde des ghebodts 1 Tim: 1, 5
Is een eerlijcke wijsheyt Spr: 1, 14
4. Toeeyginghe der Liefden
Ghehoorsaemheyt 1 Pet: 1, 22
Verweckinghe Heb: 10, 24
Bandt Oze 11, 4
Pantsier 1 Thess: 5, 8
Solaes ende troost Phil: 2, 1
5. Der Liefden Hoedanigheyt
Overvloeyende Phil: 1, 9
Wtghestort Rom, 5, 5
Schoon Spr 24, 24
Lieftal, aentreckelijck Spr: 1, 15
Gheschickt CAnt: 2, 4
Sterck Cant. 8, 7
Onuytblusschelijck Cant: 8, 7
Ongheveynst 2 Cor: 6. 6
Volmaeckt 1 Joan: 2, 5, 4, 12, 17
6. De werckende oorsake van der menschen Liefde tot God
Is God 2 Thes: 3, 5 Eph, 3, 17 1 Joan: 4, 9
De leeringhe Godes 1 Thess: 4, 9
De belofte Gods Deut: 30, 2, 6
De wedergheboorte 1 Joan: 4, 7 Joan: 8, 42
De gave des H. Gheest Rom: 5, 4
Den Gheest Gal: 5, 22
De wijsheyt Spr: 24, 24
Ick ben een moeder der schoonder Liefden, etc. Spr: 24, 24
Kennisse 1 Joan: 3, 19
Van Godes barmhertigheyt Luc: 7. 43
Van Godes naem Joan. 17, 26
7. De middelen ende vordernissen om God lief te hebben, zijn
Penitentie Deut: 30, 6
De besnijdinghe des herten Deut: 30, 6
Ghehoorsaemheyt Deut. 11, 13
De gheboden Christi bewaren Joan. 15, 10
Hinderden
Sonder Liefde tot Gode blijftmen om datmen de werelt liefheeft 1 Joan. 2, 15
God niet en kent 1 Joan. 4, 8
Wert Christus niet aengenomen Joan. 5. 51, 43
8. De wercken vande Liefde tot God
Soeckt den beminden Cant. 3. 1
Bewaert de geboden 1 Joan. 5, 3 Spr: 2, 18 Joan. 14, 15. 21
Leeft Christo ende niet hem selve 1 Cor. 5, 15
9. De maniere van God den Vader ende den Sone lief te hebben
Wt gantscher herten ende ziele etc. Deut, 6, 5 Mat, 22, 37 Marc. 12, 30
Wt alle ons vermogē Spr. 7, 22 Mar. 12, 30
Verstandt Marc. 12, 33
In ghehoorsaemheyt Deut. 11, 13
Boven zijn ouders ende kinderen Mat. 10, 37
Godt wert qualijck ghelieft
Alleen mette mondt ende tonghe Psal. 77, 36 1 Joan. 3, 18
10. De vruchten of effecten vande Liefde tot God { 1. Int wechnemen der quadē / 2. Verkrijghinge van’t goede. / 3. Ende saligheydt.
1. Int wechnemen der quaden
Onthoudinghe van zondighen Spr. 3, 4
Van Godt bewaert werden Psalm 144, 20 Spr: 34, 15
Vergiffenis der zonden Actor. 7, 47
Gods bermhertigheydt tot ons Exod. 10, 6. Deut. 5, 10, 7, 9
Niet verlaten worden Dan. 14. 37
2. Verkrijginghe vant goet
Het leven Deut. 30, 20
Verlichting des herten Spr. 2, 10
Dat alle dingen ten besten komen Rom. 8, 28
Verkrijginghe van zijn begheerte Psal. 36. 4
Vervult te werden met de Wet Spr. 1, 9
Met wijsheyt begaeft te worden Spr. 1, 9
Vertrouwen inden dagh des oordeels 1 Joan 4, 17
In dese werelt te wesen als hy is 1 Joā. 4, 17
De bestendighey van haer zaedt Spr. 47, 24
Van Godt ghekent werden 1 Cor. 8, 3
3. Saligheyt 1 Cor. 2, 9
De Liefde des Vaders gevoelē Joan. 14, 13
Godes blijven in ons 1 Joan. 4, 16
De erfenis des Rijcks Jacob. 2, 5
Te blincken als de Sonne Judic. 5, 31
In God te gloriëren Psa. 15, 2
De kroone des levens JAc. 1, 12
Een onafscheydelijcke vereeniginge met God Rom. 8. 39
11. Voor de Liefde gaet
De vreese des Heeren Spr. 25, 16
By de Liefde tot God is
Een suyver herte, etc. 1 Tim. 1, 5
De Liefde totten Naesten 1 Joan. 5, 2 1 Johan. 4, 20
12. Tijde
Alle u leven lang soo bemint God etc. Spr 13, 18
Tot allen tijden heeft hy lief die vriendt is. Prov. 17, 17



In de Liefde en is
Geen vreese 1 Joan: 4, 18
13. Ghelijckenisse
Het pantsier des gheloofs ende der Liefden
1 Thess: 5, 8
Verghelijckinghe
De Liefde is sterck als de doodt Cant. 8, 6
De jaloersheyt is hart als de Helle, haer lampen zijn als lampē des vyers, etc. Cant: 8, 6
14. Beteeckeninghe of afbeeldinghe
Het duerende ende altijt brandende vyer Lev. 6, 12, 13
Den brant der lampen Cant: 8, 7 glos. ord. &c
Den brandt-offer des vets ende der nieren Levit: 3, 16
Het goudt des Tempels 3 Reg: 6, 22
Den binnenste lijm vande Arcke Genes: 6, 14 glos. ord.
De duyve Psal: 54, 7 Aug. in Psal.
Den Cherubin Gen: 3, 23
De paerle inden acker Mat: 13, 46
15. Exempel
Salomon heeft den Heere lief ghehadt, &c. 3 Reg: 3, 3 Joannes 1 Joan, 4, 5 &c.
En die zijn woort bewaren 1 Joan. 2, 5
Contrarien
Die de werelt liefheeft in dienen is de Liefde des Vaders niet 1 Joan: 2, 15 Mat: 6, 24
Oock die zijnen broeder niet lief en heeft 1 Johan. 4, 20
De Liefde des menschen totten Naestē
1. Wert gheboden
Ghy sult uwen Naesten lief hebbē als u selven Mat: 22, 39
Een nieu ghebodt gheve ick u dat ghy malcanderen liefhebt Joan: 13, 34, 15, 12, 17 Mar: 12, 31 Joan. 13, 34, 15, 12, 17 Rom 12, 10, 13, 8 1 Cor. 14, 1, 16, 14 2 Corint. 6, 6 Gal. 5, 14 Eph. 5, 2 Phil. 2, 2 Col. 3, 14 1 Thess. 4, 9 2 Timo. 2, 22 Hebre. 13, 1 Jac. 2, 8 1 Pet. 1, 22, 4, 8 1 Joan 3, 11, 16, 17, 23, 2, 5, 4, 7, 21 Deut. 22, 1, 2 Prov. 24, 11 Spr. 27, 18
2. Benaminghe
Den bandt des volkomenheyts Col. 3, 14
Het eynde des gebodts Ro. 13, 8, 1 Tim, 1, 5
De vervullinghe des Wets Rom. 13, 10
Beschrijvinghe van de ware Liefde
Liefde 1 Cor. 13, 4, 5, 6, 7
Van een suyver herte en goede conscientie 1 Tim. 1, 5
Sonder gheveynsdigheyt Rom. 12, 9
Niet in woordē of metter tonge maer in der daedt en waerheyt 1 Joan. 3, 18
Doende Godes gheboden 1 Joan. 5, 2
3. Hoedanigheyt
Is goedertieren 1 Cor. 13, 4
Lijdtsamigh 1 Cor. 13, 4
Eenvuldigh 1 Pet. 1, 21
Ghestadigh 1 Pet. 4, 8
Onderlinghe Ibidem
Verborghen Prov. 27, 5
Volmaeckt 1 Joan. 2, 5, 4, 12, 17, 18
Prijselijck voor Godt en de menschen Spr 25, 1, 2 1 Pet. 1, 22, 1, 7 2 Pet. 1, 7.*
4. Maniere of hoemen den naestē sal lief hebben
Als hem selven Mat. 22, 39 Jacob. 2, 8
Rom. 13, 8, 9 Gal. 5, 14
Naerstelijck uyter herten 1 Pet. 1, 22
Inder waerheyt 3 Joan. 1
Metter daet ende waerheyt 1 Jaan. 3, 18
Niet metter tonghe 1 Joan. 3, 18
Ghelijck Christus ons bemint heeft Joan 13, 34, 15, 12 Ephes. 5, 2 1 Joan. 3, 16
In vrede en een dracht Phi. 2, 2. 2 Cor. 13, 11 Psal. 132, 1
Ghestadelijck 1 Pet. 4, 8
5. Wat de Liefde totten Naesten doet ende wecrt
Bedeckt de menighte der sonden 1 Pet. 4, 8
Alle de misdaden Prov. 10, 12
Verghevende den anderen Ephes. 4, 32
Stelt zijn leven voor zijne vriendē Joan. 15, 13 1 Joan. 3, 16
Bewaert de gheboden 1 Joan. 5, 3
Draeght eens anders last Gal. 6, 2
Verdraeght het al, &c. 1 Cor. 13, 7
Doet een ander soos y wil dat hem gheschiede Mat. 7, 12
Overvloeyt 2 Thess. 1, 3
In wetenschap Phil. 1, 9
Gheeft den genen diet begheeren Mat. 5, 42
Herberght gaerne Heb. 13, 1, 2
Ontfermt ende leent al den dagh Psal. 36, 26
Verblijdt inde waerheyt 1 Cor. 13, 6
Verdrijft de vreese 1 Joan. 4, 18
Sticht 1 Cor. 8, 1
Vermaent 2 Cor. 14
Berispt Prov. 25, 5, 6, 28, 23 Eccles. 7, 6
Ende straft
Wt Liefde predicken sommige Christum Phi. 1, 16
Door de Liefde
Werckt het gheloove Gal. 5, 6
Dienē de geloovighe malkandren Gal. 5, 13
In de Liefde
Werden de gheloovighe
Gode heyligh Eph. 1, 4
Bewijsen haer sulcx 2 Cor. 6, 6
Ghewortelt ende gefundeert Eph. 3, 17
Onderwesen inde volheydt des verstants Col. 2, 2
Inde kennisse van Godes verholentheyt Ibidem
Verdraghen de gheloovighe malkanderen Ephes. 4, 2
Doen de geloovige de waerheyt Eph. 4, 15
Nemen toe ende wassen Ibidem
Wat de Liefde totten Naesten niet en doet.
En soeckt niet dat haer is 1 Cor. 13, 5
Leeft niet haer selven 2 Cor. 5, 15
En vergaet niet 1 Cor. 13, 8 Levit. 6, 12
En denckt gheen quaet 1 Cor: 13, 5
En doet gheen quaet Rom. 13, 10
Niet qualijck 1 Cor. 13. 4
En benijdt niet Ibidem
Wort niet opgheblasen
Verblijdt haer niet van ongherechtigheydt 1 Cor. 13, 6
En blijft niet onbermhertigh 1 Joan: 3, 17
Sonder Liefde
Zijn al de wercken des gheloofs vergheefs 1 Cor. 13, 1, 2, 3
Wert Christus niet aengenomē Joā. 5, 42, 43
Blijftmen om datmen Godt niet en kent 1 Joan. 4, 8
De werelt lief heeft 1 Joan. 2, 15
5. De middelen om de Liefde te verkrijghen, te behouden ende te vermeerderen
Het gheloove Prov. 14, 21
De vreese des Heeren Spr. 25, 16
Van God te leeren 1 Thess. 4. 9
De oeffeninghe der deuchden 1 Pet. 1. 6, 7
De besoeckinghe der siecken Spr. 7, 39
De suyveringhe der zielen 1 Pet. 1, 22
Hem in de Liefde houden Judas vers. 21
De Liefde volgen 1 Tim. 6, 11 2 Tim. 2, 22
T’ontfanghen van den H. Gheest Rom. 5, 5



7. De effecten of vruchten van de liefde totten Naesten.
Gehoorsaemheydt Godes 1 Pet. 1, 22 1 Johan. 5, 2. 2, 5 Ephes. 4, 15 Sap. 3, 8
Volbrenginghe des Wets Rom: 13, 8
Ghekent te werden voor Christi discipel Johan: 13, 35
Int licht blijven 1 Joan: 2, 10
God ende menschen behaghen Spr. 25, 1, 2
Godes blijven in ons 1 Joan. 4, 12
Het leven 1 Joan. 3, 14
Sonder arghernisse wesen 1 Joan. 2, 10
Onderlinghe eendracht Phil. 2, 2 Heb. 10, 24 2 Cor. 13, 11
Bystandt ende hulpe Gal: 5, 13
Ghenoechte Psalm 1 32, 2
Stichtinghe van’t lichaem of de kercke Christi Eph: 4. 16, 1 Cor. 8, 1
Blijschap uyt des naesten goet Exem. 2 Cor. 7, 4, 9
T’ontfanghen vande begheerde dingen Mat. 18, 19
Wetenschap dat wy in Christo zijn 1 Joā. 2, 5
Sekerheydt Pro. 18, 19
Troost Phil. 2, 1
Saligheyt Matth. 24, 34
Wat de liefde totten Naesten somtijdts volght.
Verachtinghe vande beminde Job 19, 19
Haet Psalm 108, 5
Lasteringhe . . . 4
Bespottinghe Job 12, 4
8. Wat by de liefde is.
Gheloove Gal. 5, 6, Coll. 1, 4, 1 Tim. 15. 14, 2, 15, 2 Timoth. 3, 10, 5. 8, Tit. 2. 2, 1 Cor. 13. 7, Ephe, 6, 32, 1 Thess. 5, 8, 2 Thess. 1, 3 Apoc. 2, 19
Ghehoorsaemheyt Spr. 3, 1
Heyligheyt ende suyverheyt Ephes. 1. 4, 1 Timot. 1, 5
Cracht ende deucht 2 Timoth. 1, 7
Soberheyt 2 Tim. 1, 7, 1 Tim. 2, 19
Langmoedigheyt 2 Tim. 3, 10
Lijdtsaemheydt 2 Thess. 3. 5, 1 Corinth. 13, 7 Tit, 2. 2. Apoc. 2, 19
Barmhertigheyt 2 Joan. a 3 Judas a 2
Waerheyt 2 Joan. a 3
Vrede 2 Joan. a 3 Judas a 2, 2 Cor. 13, 11
9 Plaetse der liefden.
T’herte der geloovigen Rom. 5. 5, 2 Pet. 1. 2
10. Heeft oock sijnen tijt Eccl. 3, 8.
Tot allen tijden heeft hy lief die vrient is Pro. 17, 17
11. Vergelijckinghe.
Dat de liefde
Meerder is als ‘tgeloove of de hope 1 Cor. 13, 13, 12, 30
Als de gaven van propheteren, leeren, gesontmaken, en wonderdaden doen 1 Cor. 12. 30, 1 Cor. 13.*
Als offerhande Marc. 12, 33
T’meeste ghebodt is Marc. 12. 31
Niemant en heeft meerder liefde dan dese, dat yemandt zijn ziele stelle voor zijn vrienden Joan: 15, 13
T’is beter gedoot te wesen tot moes met liefden, dan tot een gemest kalf met hate Prov. 15, 17
Ghelijckenisse vande liefde.
Sterck als de doot Cant. 8. 6
Een vaste stadt Prov. 18, 19
Pantsier 1 Thess. 5, 8
2. Exempelen van volmaeckte liefde.
Christus 1 Joan 3, 16, Gal. 1, 4, Joan. 15, 13 Hebr. 5, 15, 1 Tim. 2, 6, Tit. 2. 14 Hebr. 2, 9 Rom. 5, 10
Joseph Gen. 46. 4. 5, 50. 20, 21
Paulus Rom. 9. 3, 1 Cor. 4, 17, 2 Cor. 11, 29, 12, 15, Phil. 1, 24, Col. 1. 7, 4, 7. 9, 14, Ephes. 6, 21, 2 Tim. 1, 2
Sanct Steven Actor: 7, 60
Exempelen vande liefde totten Naesten.
Abraham Genes: 13, 8
De Hebreen Heb. 6. 10
De Colossensers 1, 4, 8
Thessalonicensers 1 Thess. 1, 3, 4. 10, 2 Thes. 1, 3
De Romeynen Rom: 15. 14
Die van Ephesen Ephes, 1. 15, Actor. 20. 37
Gajus 3 Joan. a 6.
Philemon a 5. 7
Epaphroditus Phil. 2. 30
13. Af-beeldinghe vande liefde.
Den onghenayden rock Joan. 19. 32 glos. ord.
Het bruyloftskleedt Mat. 22. 11 August. Contra Donat. cap. 20
De twee ketenen vant aldersuyverste gout aen malcanderen ghehecht Exod. 28, 14 glos. Interl.
De olye wassende int uytgheven 4 Reg. 4, 5, 6, glos: ord.
Het broodt Luce 11, 11 glos. ord.
Josue het volck int landt van beloften brenghende Deut. 31. 7 Glos. Lyr. vers. 8
Vande liefde totten vyanden.
1. Wert gheboden Mat. 5, 43 Luce 6, 25. 35
Tot des vyants nut Exod. 23, 4, 5
Wat die doet ende werckt.
Spijst den hongherighen vyandt Prov. 25, 21
Doet hem goet Matth. 5. 44
Bevrijdt hem van straffe Exem. 4 Reg. 6. 23
Bidt voor die hem vervolghen Matth. 5, 44
Verblijdt niet int verderven van die hen haten Job 31. 19 Prov. 24, 17, 18
2. Vordernis tot soodanighe liefde.
Het onghelijck der vyanden te nemen als vande handt Godes Exem. Joseph Gen: 45, 5, 50, 19, 20, Exemp. David 2 Reg. 16, 10
Kennis dat het den ghenen die liefheeft alles mede werckt ten goeden Rom. 8, 28
Dat hen geen leedt en geschiet Pro. 12, 21
Ghevolgh van dees liefde.
Vergehdinghe vande Heere Prov. 25, 22
Het quaedt met goedt verwinnen Rom. 12, 21
Vyrighe kolen op des vyants hooft vergaderen Rom. 12, 20 Prov. 25, 22
3. Exempelen van de liefde tot den vyanden.
Christus Luce 23, 3
Moyses Num. 16. 46, 14, 4, 13, 12, 1, 2, 13 20, 2.6
Sanct Steven Actor. 7, 60
Sanct Paulus Rom. 9, 1, 3, &c.
Eliseus 4 Reg. 6, 21, 22, 23
Een Propheet van Judeen 3 Reg. 13, 4, 5, 6
David 1 Reg. 24, 4, 6. 26, 9 2 Reg. 1. 12, 18, 33, &c.
1. Liefde tot hem selven.
Die goet is
Ghy sult u Naesten liefhebben als u selven Matth. 19, 19. Rom. 13, 8, 9 Gal. 5, 14



Die een besitter des verstants is die bemint zijn ziele Prov: 19, 8
2. Seer wel bemint de mensche
Het leven Spr. 4, 13
Goede daghen Psal: 33, 13 1 Pet: 3. 11
Des Heeren saligheyt Psal: 39, 17, 69, 5
Naem Psal: 68, 37
Oordeel Psal: 98, 4
Des herten suyveringhe Prov: 12, 1
Wetenheyt …
Te hooren ende te leeren Spr: 6, 35
De Wet des Heerē Psal : 118, 16 54 Esd: 3, 7
De woorden der wijsheyt Sap: 6, 12
Den Heere Jesum Joan: 16, 27
D’Apostelen inden gheloove Tit: 3, 15
De keuyscheyt Judich 15, 11
Wijsheyt Prov: 29, 3 Sap: 8, 2
3. De deuchden lief te hebben wert gheboden.
Als daer zijn
De wijsheyt Sap: 6, 22 Spr: 4, 13
Die haer bemint die bemint dat leven Spr: 4, 13
Bemint haer ende sy sal u onderhouden Prov: 4, 6, 7, 6
Voorsichtigheyt Prov: 7, 4
Verblijt dat herte Spr: 40, 20
Het licht der wijsheyt Sap: 6, 23
Het oordeel Job 34, 17
Waerheyt Zach 8, 19
De rechtvaerdigheyt Sap: 1, 1
De bermhertigheyt Mich: 6, 8
De liefde des broederschaps Rom: 12, 10
Het goede Amos 5, 15
Den vrede Zach: 8, 19 En bemint den vrede
4. Loffelijck is de Liefde vande Kercke Gods welcx vruchten zijn
Overvloedt, blyschap, vrede
Verheught u in haer alle die haer liefhebt, verblijdt u met haer ghy allegader die over haer droevigh zijt, dat ghy zuygen meught en verzaedt worde vande borst haerder vertroostinghen dat ghy melcken meught ende overvloeyen van weelde van hare volkomē glorie. Want dit seydt de Heere: Siet ick sal op haer of doen dalen als eenen vloet des Vreedes en als een overvloeyende deke de glorie der Heydenen die ghy zuygen sult: ghy sult aen de borsten ghedraghen worden ende op de kneyen sullen sy u troetelen, &c. Isai: 66, 10, 11, 12
Bidt dat tot dē Vrede dient van Jerusalem ende Overvloediigheyt in uwe torens
Om mijn broeders en mijn naesten, sprack ick vrede van u: Om t’huys des Heeren ons Gods, heb ick u goede dinghen gesoht Psal 121, 6.*
5. Loffelijck is de Liefde van Godeswet want hare vruchten zijn
Vrede
Veel vreedts is by den ghenen die uwe Wet beminnen ende sy en hebben geen verargheringhe Psa: 118, 165, 121.7
Wijsheyt
Hoe seer heb ick u Wet bemint Heere? Den geheelen dagh is zy mijn aendachte. Boven mijn vyanden hebdy my wijs ghemaeckt met u ghebodt, &c
Verstandt
Bovē alle die my leerdē heb ick verstaen om
dat u getuygenissen mijn aendachte zijn. Boven de ouders heb ick verstandt gehadt om dat ick u gheboden ghesocht hebbe
Onthoudinghe vant quade:
Van allen quaden wege heb ick mijn voeten bedwonghen on dat ick u woorden bewaren soude, &c. Psal: 118, 97, 98, 99, 100
Kennisse vande vertreders
Voor overtreders heb ick gehouden alle de zondaers der aerden: Daerom heb ick bemint u ghetuygwnissen Psal 118, 119, 126, 12, 139, 140
Levendigh worden
Siet dat ick u geboden gehouden heb, Heere in u barmhertigheyt maeckt my levende Psal. 118, 159
Vande Liefde der gehouwelijckten.
1. Wat dat is
Hemselven liefhebben Eph: 5, 28
2. Ghebodt dat de man moet liefhebben
Sijn huysvrouwe Ephes: 5, 28 Col: 3, 19
De huysvrouwe dē man Tit: 2, 4, 4, Tob: 10, 13
Dese eendracht behaeght God Spr: 25, 13
3. Maniere hoe de man sal liefhebben
Sijn huysvrouwe
Als zijn eyghen lichaem Eph. 5, 28
Hem selven … 33
Ghelijck Christus zijn Kercke … 25
Watse werckt
Maeckt de last licht Exemp. Jacob Genes. 29, 20 Mat. 11, 30
De zuyvere Liefde totte afwesende, doet quellen Cant. 2, 5, 5, 8
Hoe de huysvrouwe haren man sal lief hebben
In goedertierenheyt Tit. 2, 4, 5
Onderdanigheyt Tit. ., 5
Eerbaerheyt …
T’huys regeerende ende beschockende Tob. 10, 13 Tit. 2, 4, 5
4. Vordering van de Liefde des mans tot zijn huysvrouwe
Vruchtbaerheyt Exemp. Gen. 29, 32
Schoonheyt ..: 29, 17, 18
5. De vrucht vande Liefde des houwelijcx
Een werden Gen 2, 23, 24 Mat. 19, 5, 6
Twee in een vleysch wesen Eph. 5, 31
Een ondeylbare aenklevinge Mat. 19, 5, 6 Mar. 10, 7 Eccle. 9, 9
Verlustinghe Prov. 5, 19 Eccles. 9, 9
God ende menschen behaghen Spr. 25, 1, 2
6. Exempelen vande Liefde
Des mans tot zijn huysvrouwe
Helkana 1 Reg. 1, 5, 8
Roboam 2 Par. 11, 21
Phaltiel 2 Reg. 3, 16
Tot toekomend huysvrouwe
Jacob Gen. 29, 20
David 1 Reg. 18, 20
De huysvrouwe tot haer man.
Sara Gen. 12, 5
Abigail 1 Reg. 25, 24
Michol 1 Reg. 18, 28 19, 11, 12. 13
Liefde totten kinderen
1. Wert gheboden Tit. 2. 4
2. Begheerte van kinderen Exempelen
Abraham Gen. 15, 3
Sarauyt Agar Gen. 16. 1. 12
Rachel Gen. 30, 1. 3
Anna 1 Reg. 1. 11
Thamar Gen. 38. 14
De twee lichte vrouwen 3 Reg. 3. 9, 20
Den jonghen Tobias Tob. 8. 9
3. Werck deser Liefde
Den kinderē naerstelijck onderwijsen ende


Leeren Pro. 13, 24 Pro: 29, 15, 23, 13, 14 Spr: 30, 1,2
4. Vruchten zijn
Der ouderen
Blijschap Prov. 23, 25
Lof
Glorie Spr: 30, 3
De nijdt der broederen, als t’een kint meer als d’ander gemint wert Exem. Ge: 37, 4
5. Exempelen vander onderen Liefde tot hen kinderen
Abraham Gen. 17, 18, 21, 10, 11, 22, 2
Isaac Gen: 24, 37, 25, 28
Jacob Gen: 33, 2, 29, 20, 37, 34, 44, 20
David 1 Par: 28, 9
Saul 1 Reg: 24, 22
Job: 1, 5
Tobias: 10, 1, 2, 3
Een Price Mat: 9, 18
De maghet Maria Luce. 2, 35 Joan: 19, 25
Anna 1 Reg: 2, 19
Een vande lichte vrouwen 3 Reg: 3, 26
Anna de huysvrouwe van Tobias Tob: 5, 23, 24, 11, 5, 6
De Cananeetsche vrouwe Mat: 15 15, 22
1. Vande liefde tot zijnen vrundt
Exempel David en Jonathas 2 Reg: 1, 26 1 Reg: 19, 4, 5, 20, 3, 4, 9, 17, 41
2. Hoedanigh die was
Ick ben bedroeft over mijn broeder Jonatha, boven maten seer schone, ende lieflijck boven der vrouwen liefde, ghelijck een moeder haren eenighen sone bemint, also liefhad ick u 2 Reg: 1, 26
Jonathas beminde hem (David) gelijck zijn eyghen ziele 1 Reg: 20, 17, 30, 31, 41 tot zijner schade 1 Reg: 20, 31
3. De liefde vanden onderdaden tot haer
Heeren
Exem. De Sichemiten Gen: 34, 24
Israel ende Juda 1 Reg: 18, 16
Dienstknechten tot haer Heeren
De Wet Exod: 21, 5, 6 Deut: 15, 16, 17
Liefde jeghens de onbekende e n vreemde
De Wet Levit: 19, 34 Deut: 15, 19
Exemp. Abraham Gen: 18, 23, 24, 25. 32
Den Samaritaen Luc: 10, 30, 33, 34
Van quade of ghebrekelijcke Liefde of Minne.
1. Tot hem selven 2 Tim: 3, 2
Oorsake is
Eyghen behaghen 2 Pet: 2, 10
Afwesen vande liefde Gods 1 Joan: 2, 15
Haer werck
Laet hem duncken wat te wesen daer hy niet is Gal: 6, 3
Bedrieght hem selve. . .
Betrout in zijn sotheyt Prov: 17, 12
Vrucht of gevolgh vande eygen Liefde
Begheerlijckheyt 2 Tim: 3, 2
Hovaerdigheyt…
Ondanckbaerheyt…
Lasteringhe…
Onvrede, krijghelheyt…
Van hem selve bedroghen werden Gal: 6, 3
Ghelijckenis
T’is beter een beerinne die haer jonge berooft is te ontmoeten, dan eenen dwaes die hem selve betrout op zijne dwaesheyt Pro: 17, 12
2. Tot zijn ouders
Boven Christum Mat: 10, 37
3. Totte huysvrouwe
Welcke minne somtijts seer heet is 3 Re. 11, 2
Ende aen den anderen koppelt 3 Reg. 11. 2
Daer uyt volght
Des herten verkeeringhe
Exemp. Salomon 3 Reg. 11, 2
De twee Oude Daniel 13, 9
Afkeeringhe van God 3 Reg. 11, 2
Afgoderie Exemp. Salomon 3 Reg. 11, 4, 2
Israeliten Num: 25, 2, 3 Jere. 44, 19
Exempelen van de ghene die de huysvrouwe te seer bemint hebben.
Adam Gen. 3, 6
Samson Judic 16, 4
Achab 3 Reg. 21. 25
Joram 4 Reg. 8, 18
Salomon 3 Reg. 11. 4
Die tottē Avōtmael genoot warē Luc. 14, 20
De Joden ten tijde Jeremie Jer. 44, 19
4. Totte vrouwen
David 2 Reg. 11, 2
Ammon 2 Reg. 13, 1, 2
Sichem Gen. 34, 19
De twee oude Dan. 13, 10
De vruchten
Vele zijn daer door verdorven en ontsinnigh gheworden 3 Esdr, 4, 23, 24, 25, 26, 27
Baert sieckte Exem. Ammon 2 Reg. 13, 2
Wondet de ziele Daniel 13, 10
De lust volbracht zijnde verkeert in haet
Exemp. Ammon 2 Reg. 13, 15
5. Totte kinderen Mat. 10. 37
Exemp. David 2 Reg. 13, 21 3 Reg. 1.6
Anna de huysvrouwe van Tobias Tob. 10. 4. 5. 6. 7
6. Vande werelt 1 Joan. 2. 15 2 Tim. 4. 10
7. Van zijn eygen leven 2 Mach. 6. 20 Joan 12. 25 Apoc 12.11
8. Van Rijckdommen Eccles. 5. 9 Spr. 31. 5
9. Gaven 2 Pet. 2. 15 Isa. 1. 23 Spr. 10. 10
10. Eere Mat: 6, 5, 23 6 Luc: 20, 46 Joan. 12. 23 3 Joan vers: 9
11. Wellust 2 Tim. 3, 4
12. Kintsheyt Prov.: 1, 22
13. Ydelheyt Psai: 4. 3
14. Droomen Isai: 56. 10
15. Slapen Prov: 20, n3
16. Gelijckenissen of ziel-loose beelden Sap. 15. 5
17. T’heyr des Hemels Jer: 8, 2
18. Loghenaers 4 Esdr: 11, 42
19. Loghenen Spr: 7, 13 Jer: 5, 31 Oze 12, 7 Apoc: 22. 15
20. Bedrieghelijcke tonghen Psal: 51. 6
21. Meyn-eedt Zach: 8, 17
22. Duysternis Joan. 3, 19
23. Kijvagien Prov: 17, 19
24. Ongherustheyt Jer. 14, 10
25. Vermaledijdinghe Psal. 108, 17
26. Vande de doodt Prov. 8. 36
Qualijck en wert niet bemint
God Psal. 77. 36 1 Joan. 3. 18
Christus Joan. 14. 24
De waerheyt Prov. 26. 28
Het oordeel Job 34. 17
Den broeder 1 Joan. 3. 10. 14
Bestraffer Prov. 15. 12
Twelck voortkomt
Wt onkunde van God 1 Joan. 4. 8. 20
Ende niet liefhebben van zijnen Naesten
Die zijnen broeder niet lief en heeft die hy siet hoe mach hy God lief hebben die by niet en siet 1 Joan. 4. 20
Eynde.

"""Ontledinge van de liefde."""